0-3

4-6mc

7-10mc

11-13mc

14-18mc

19-24mc

3-5lat

6-8lat

9-12lat

Ćwiczymy zmysły

1. rozróżnia mocne kontrasty
2. w wieku 3 mcy koordynuje wzrok ze słuchem, wodzi oczami za grzechotką
3. reaguje na delikatne dźwięki
4. lubi wszystkie delikatne materiały

1. Wodzi za mocnymi kolorami.
2. Odwraca głowę w kierunku źródła dźwięku
3. Zauważa coraz subtelniejsze dźwięki, radośnie reaguje na znajome dźwięki, odróżnia surowy ton od łagodnego
4. wkłada wszystko do buzi (poznaje buzią)
5. odwraca i przekłada zabawki z rączki do rączki

1. Rozpoznaje siebie w lustrze
2. Rozpoznaje osoby znaczące
3. Stuka przedmiotami, bawi się dźwiękiem
4. Wyciąga przedmioty z pudełek

1. Rozróżnia kształty przedmiotów, potrafi dopasować kółko do właściwego miejsca
2. Reaguje na znane piosenki, podryguje w rytm muzyki
3.  Potrafi położyć klocek na klocku
4. Rozpoznaje pierwsze przedmioty na obrazkach

1. Rozróżnia kształty przedmiotów, potrafi precyzyjnie dopasować kwadrat i trójkąt.
2. Lubi zabawki grające, tworzy muzykę na pierwszych instrumentach
3. Potrafi ustawić wieżę z małych klocków do 4 elementów
4. Rozpoznaje osoby na zdjęciach

1. Dopasowuje różne kształty do „wkładanek"
2. Rozpoznaje różne przedmioty na obrazkach 
3. Rozpoznaje litery
4. Potrafi wyczuć co ma w kieszeni

1. Potrafi patrzeć jednym okiem w kalejdoskop
2. Potrafi szybko znajdować przedmioty na małych obrazkach
3. Potrafi zaśpiewać piosenkę, naśladując melodię
4. Potrafi recytować wierszyki, usłyszane w przedszkolu
5. Potrafi z zamkniętymi oczami rozróżnić faktury różnych przedmiotów

1. Widzi prawidłowo trójwymiarowo, dobrze wymierza odległość
2. Potrafi rozwijać talent słuchowy, grać sprawnie na instrumentach muzycznych
3. Potrafi wyszywać, malować, wycinać, rzeźbić.

1. Czyta z pełnym zrozumieniem nawet najtrudniejsze książki.
2. Potrafi doskonalić swoje zmysły

Koncentracja i uwaga

1. W wieku 3 mcy potrafi nawiązać kontakt wzrokowy z opiekunem

1. Potrafi wodzić za zabawką w promieniu 180st.

1. Zaczyna szukać wzrokiem przedmiotu, który mu upadł
2. Koncentruje się na bezpośrednim środowisku i je obserwuje
3. Potrafi długo bawić się w grę w „znikanie" mamy za kanapą
4. Potrafi wyjąć kilka przedmiotów z pudełka

1. Potrafi znaleźć przedmiot schowany pod kocem.

2. Potrafi skupić uwagę na wykonywaniu jednej czynności

1. Potrafi włożyć do pudełka od 7-9 klocków bez ponaglania

2. Potrafi obejrzeć książeczkę kartkując strony od początku do końca.

3. Chętnie uczy się naśladowania dźwięków wydawanych przez zwierzątka.

1. Z uwagą słucha opowiadania rodzica o przedmiotach, które są na zdjęciach w książeczce

2. Rozpoznaje wiele przedmiotów prezentowanych w książeczkach.

3.

1. Coraz dłużej potrafi bawić się samodzielnie

2. Coraz dłużej potrafi skupić uwagę na czytanej bajce

3. Ma swoje ulubione bajki, które lubi mieć często czytane. Z czasem zauważa kiedy rodzic próbuje ominąć jakąś stronę.

1. Potrafi ze skupieniem wykonać zadane zadanie od początku do końca
2. Potrafi grać w grę aż do uzyskania wyniku najchętniej wygranej
3. W wieku 6 lat potrafi obejrzeć całą bajkę w kinie

1. Coraz dłużej potrafi siedzieć wykonując jakąś ulubioną czynność.

ruch

1. Leżąc na brzuszku potrafi podnieść na krótko główkę
2. Mając 2 mce potrafi unieść lekko główkę i trzymać ją uniesioną przez blisko 10 sek
3. Mając 3 mce potrafi leżąc na brzuszku utrzymać uniesioną główkę ok. 1 min

1. Położone na brzuszku zupełnie pewnie i na długo unosi głowę i klatkę piersiową, opierając się na przedramionach
2. Potrafi obracać się z pleców na boki
3. Mając 5 mcy leżąc na brzuszku, potrafi opierać się na dłoniach, czasami utrzymuje ciężar ciała na jednej rączce
4. W wieku 6 mcy potrafi już przekręcać się z brzucha na plecy i odwrotnie

1. Potrafi obrócić się z pleców na brzuch i potrafi już samodzielnie siedzieć
2. Bawi się nóżkami
3. Położony na brzuszku obraca się dookoła własnej osi
4. W wieku 9 mcy próbuje pełzać oparte na przedramionach lub raczkować
5. Stoi trzymane za rączki
6. W wieku 10 mcy samodzielnie siada z wyprostowanymi nogami i plecami
7. Kołysze się oparte na dłoniach i kolanach

1. Potrafi siedzieć dobrze utrzymując równowagę
2. Chodzi bokiem przytrzymując się mebli, s trzymane pod paszkami chodzi także w przód
3. W wieku 12 mcy stawia pierwsze niepewne kroki

1. Doskonali umiejętność chodzenia.
2. Często wybiera przedmioty do pchania
3. Ciągnie różne zabawki

1. Opanowuje umiejętność biegania
2. Wchodzi po schodach trzymane za jedną rączkę.
3. Potrafi ciągnąć zabawkę idąc tyłem

1. Potrafi samodzielnie wchodzić i schodzić po schodach
2. Biegać z górki po nierównym terenie
3. Jeździć na trójkołowym rowerku
4. Próbuje stanąć na jednej nodze
5. Potrafi podskoczyć obiema nóżkami
6. Potrafi przeskoczyć przez niską przeszkodę
7. Potrafi zeskoczyć ze stopnia

1. Potrafi opanować jazdę na dwukołowym rowerze.
2. Podciągać się na drabinkach
3. Robić przewroty na drążku.

1. Jest to czas doskonalenia wszelkich zdobytych wcześniej umiejętności i sprawności ruchowych.

ręce

1. Dotknięcie jego dłoni powoduje silne zaciśnięcie się paluszków
2. Mając 3 mce próbuje trzymać i poruszać daną mu do ręki lekką grzechotką

1. Bawi się rączkami
2. Celowo wyciąga rączkę, a czasem obie rączki do grzechotki, jednocześnie otwiera buzię w której chce ulokować zabawkę
3. Nie potrafi trzymać 2 przedmiotów jednocześnie
4. Mając 5 mcy sięga dwiema rączkami po grzechotkę
5. W wieku 6 mcy chwyta grzechotki całą powierzchnią dłoni i przekłada z ręki do ręki

1. Potrafi jednocześnie trzymać 2 przedmioty w dwóch rączkach, trzymany przedmiot potrafi precyzyjnie obracać w rączkach
2. W wieku 10 mcy potrafi wyciągać przedmioty z pudełek

1. Potrafi precyzyjnie i pewnie chwycić drobny przedmiot używając kciuka i palca wskazującego
2. Używa jednego przedmiotu do zdobycia drugiego
3. Potrafi precyzyjnie wkładać przedmioty do małych pudełek a także dopasować kółko we wkładance
4. Robi pierwsze kreski na kartce

1. Potrafi narysować mocną kreskę
2. Potrafi malować rączkami
3. Potrafi dopasować kółko, kwadrat, trójkąt
4. Potrafi ustawić wieżę z 2-3 małych klocków

1. Potrafi nawlekać korale na sznurowadło
2. Narysować kreskę naśladując kierunek rysowania
3. Narysować koło, kwadrat, trójkąt
4. Ustawi wieżę z 7-9 małych klocków

1. Potrafi kolorować bez wyjeżdżania za linie.
2. Potrafi malować
3. Potrafi układać mozaiki złożone z małych koralików i pinezek

1. Potrafi budować konstrukcje z małych klocków
2. Potrafi pisać, rysować, malować, rzeźbić.

1. Potrafi zbudować nawet najbardziej skomplikowaną konstrukcję przestrzenną.
2. Potrafi łączyć układy elektryczne.

mowa

1. W wieku 2 mcy wydaje gruchające dźwięki przypominające samogłoski a lub e
2. W wieku 3 mcy uśmiecha się i grucha spontanicznie, wydaje gardłowe dźwieki

1. wydaje głoski w, f, Th,s
2. w wieku 5 mcy pojawiają się sylaby ghee, de
3. w wieku 6 mcy wyraźnie gaworzy, tworzy rytmiczne łańcuchy sylabowe

1. dużo gaworzy, zmienia głośność i intonację
2. w wieku 8 mcy prawie stale coś „mówi"
3. W wieku 9 mcy powtarza 2 razy tę samą sylabę ma-ma, dawniej powtarzało je wielokrotnie
4. W wieku 10 mcy zaczyna rozumieć mowę, kojarzyć osoby, przedmioty i czynności z ich nazwą, wykonuje proste polecenia

1. Rozumie zakazy, ale na ogół ich nie zapamiętuje i nie stosuje się do nich
2. W wieku 12 mcy wypowiada pierwsze słowa, rozumie ich sens

1. Dziecko wskazuje palcem to czego sobie życzy
2. Mówi około 5 słów
3. a w wieku 18 mcy mowi co najmniej 8 słów i rozumie proste polecenia i wykonuje je.

1. Dziecko potrafi pokazać części ciała na obrazku przedstawiającym lalkę.
2. Prosi o picie i jedzenie
3. A w wieku 21 mcy potrafi łączyć 2 słowa
4. W wieku 24 mcy nazywa 2 lub pokazuje 4 obrazki
5. Określa siebie imieniem
6. I potrafi mając 2 lata mówić zdaniami złożonymi z kilku wyrazów

1. Nazywa 7 lub pokazuje 7 obrazków
2. Używa zaimka ja
3. Powtarza wierszyki
4. Śpiewa usłyszane piosenki

1. Doskonali zdobytą umiejętność.
2. Potrafi wypowiadać „r"

1. 1. Potrafi recytować poezję, brać udział w przedstawieniach.

czytanie

1. W wieku 24 mcy dziecko jest w stanie rozpoznawać całe wyrazy tak jak obrazki

1. Jeśli rodzice regularnie dziecku pokazują obrazki z wyrazami, dziecko jest w stanie łączyć wyrazy w zdania
2. Rozpoznaje literki
3. Potrafi przeliterować swoje imię
4. Potrafi określić na jaką literkę zaczyna się wyraz

1. Potrafi przeliterować proste wyrazy 3-4 literowe
2. W wieku 7 lat potrafi przeczytać wyrazy w zdaniu.
3. W wieku 8 lat potrafi płynnie czytać całe wierszyki i opowiadania

1. Jeśli poprzednie okresy przebiegły prawidłowo chętnie czyta książki

liczenie

1. Potrafi rozróżnić jeden i dużo
2. Podzielić przedmioty kolorami
3. Segregować przedmioty ze względu na kształt

1. W wieku 3 lat potrafi liczyć co najmniej do 6
2. Rozróżnia więcej mniej
3. Określa co jest większe a co mniejsze
4. Dopasowuje wielkość
5. Rozróżnia ciężkie lekkie

1. Potrafi wykonywać pierwsze działania na liczbach dodawać,  odejmować, mnożyć, dzielić

1. Potrafi wykonywać działania wymagające dedukcji

myślenie, kojarzenie

1. Porusza grzechotką, aby usłyszeć jej dźwięk
2. Kojarzy twarze osób znajomych

1. W wieku 8 mcy zaczyna bawić się w grę a kuku.
2. Wyrzuca zabawki z łóżeczka czekając aż mama je podniesie
3. Uderza przedmiot w przedmiot, aby usłyszeć dźwięk
4. W wieku 9 mcy reaguje na niektóre polecenia np. zrób pa pa
5. W wieku 10 mcy rozumie zakaz
6. Również w wieku 10 mcy przygląda się przedmiotom np. porusza kółko autka obserwując jego kręcenie się

1. W wieku 12 mcy podaje zabawkę dorosłemu na polecenie słowne poparte gestem.
2. Powtarza czynności, które go śmieszą
3. Wie gdzie nadusić zabawkę, żeby usłyszeć odpowiedni dźwięk

1. Wykonuje proste czynności na polecenie słowne
2. Kojarzy kształty

1. Naśladuje proste czynności dorosłych
2. Wykonuje złożone polecenia np. włóż buciki do szafki
3. Potrafi złożyć 2 pasujące puzzle do siebie

1. Potrafi zapamiętać gdzie coś leży
2. Zapamiętywać krótkie wierszyki i rymowanki
3. Potrafi grać w proste gry
4. Rozwiązuje pierwsze zagadki
5. Wymyśla przeróżne historyjki, bawi się na niby

1. W wieku 6 lat dziecko zaczyna rozwijać myślenie logiczne
2. Rozwiązuje coraz trudniejsze zagadki
3. Potrafi nauczyć się na pamięć długiego wiersza i tabliczki mnożenia

1. Potrafi budować skomplikowane konstrukcje
2. W wieku 12 lat zaczyna wyciągać wnioski i uczyć się z własnego działania i zachowania
3. Potrafi rozwiązywać logiczne zagadki

um. Społeczne

1. Dziecko przestaje płakać na widok zbliżającej się osoby
2. Nieruchomieje lub odwraca głowę, gdy się do niego mówi
3. W wieku 3 mcy uśmiecha się na widok twarzy osób znanych
4. Wykazuje ożywienie na widok butelki

1. Wybucha śmiechem
2. Odwraca głowę, w kierunku osoby, która go woła
3. Śmieje się i gaworzy w czasie manipulowania zabawkami
4. W wieku 6 mcy zaczyna odróżniać twarze osób znajomych od obcych

1. Potrafi jeść papkowate potrawy z łyżeczki
2. Bawi się rzucając zabawkami
3. Bawi się w kuku
4. Reaguje na niektóre znane słowa
5. Robi pa pa, kosi kosi
6. W wieku 10 mcy pije z kubka lub z filiżanki

1. Powtarza czynności, które je śmieszą
2. Wykonuje proste polecenia

1. Wskazuje palcem czego sobie życzy
2. Pije samo z kubeczka
3. W wieku 18 mcy potrafi posługiwać się łyżeczką
4. Prosi o wysadzenie na nocnik

1. Naśladuje proste czynności dorosłych
2. Pomaga porządkować swoje rzeczy

1. Potrafi bawić się coraz dłużej sam, udając rozmowy między przedmiotami, maskotkami
2. Wciąż jednak domaga się obecności rodziców przy jego zabawach
3. W wieku 4 lat zaczyna rozumieć wspólną zabawę, dzielenie się zabawkami, uczestniczy w grach

1. Chętnie bierze udział w grach i zabawach, stopniowo uczy się, co to znaczy wygrywać i przegrywać

1. Lubi brać udział w zawodach, lubi rywalizację

talenty artystyczne

1. W wieku 10 mcy zaczyna jeść rączkami, bawiąc się w rozmazywanie jedzenia na stoliku
2. Na znikopisie lub metalowej tabliczce potrafi rysować pierwsze delikatne linie
3. Zaczyna bawić się dźwiękiem stukając zabawkami

1. Potrafi coraz mocniej i pewniej trzymać kredkę i rysować pierwsze kreski

2. Lubi muzykę, podryguje w jej rytm

1. Potrafi narysować mocne kreski
2. Próbuje śpiewać

1. Potrafi naśladować rysowanie kreski (nie uwzględniając kierunku), natomiast w wieku 2 lat z uwzględnieniem kierunku pisania.
2. Potrafi lepić z ciastoliny
3. Potrafi malować kreski palcem na szybie, a także przy użyciu farbek na papierze

1. Potrafi narysować buzię, prawidłowo zaznaczając poszczególne części twarzy
2. Potrafi narysować siebie, swoją rodzinę
3. W wieku 4 lat potrafi narysować obrazek bez tła
4. Śpiewa piosenki  z zachowanie prawidłowego rytmu i melodii

1. Odkrywa swoje talenty muzyczne i artystyczne
2. Wybiera czynności, które sprawiają mu przyjemność
3. W wieku 8 lat potrafi narysować trójwymiarowy rysunek

1. Doskonali się w dowolnie wybranych kierunkach artystycznych

nauka wiedza o świecie

1. Odkrywa przyrodę. Potrafi zapamiętywać ogromną ilość faktów dotyczących całego świata.
2. Jego umysł staje się otwarty i chłonny
3. Interesuje się przyrodą, związkami zachodzącymi w świecie. Obserwuje zmiany pór roku, pogody.
4. Uczy się zachowań zwierząt, obserwuje owady.
5. Zadaje dużo pytań, na które powinien otrzymywać fachowe odpowiedzi.
6. Jest to czas w którym najwięcej można przekazać i nauczyć dzieci. Są zainteresowane wszystkim. W prosty sposób można im wpoić miłość do każdej dziedziny nauki. Ten czas więcej się nie powtórzy!

1. Potrafi wyciągać pierwsze wnioski z zachowań ludzi i zwierząt.
2. Zaczyna przeprowadzać pierwsze eksperymenty rozkręcania przedmiotów, łączenia różnych mikstur.
3. Zaczyna budować pierwsze konstrukcje wyciągając wnioski dlaczego coś się rozpada, dlaczego coś nie działa i korygować swoje działania.
4. Potrafi wykonywać coraz trudniejsze zadania matematyczne
5. Wykazuje zainteresowanie logicznymi łamigłówkami

1. Odkrywa świat fizyki, chemii. Potrafi wyciągać wnioski na temat pierwszych doświadczeń i wnosić swoje obserwacje.
2. Wnioskuje i tworzy.